Yazılım yaptırmak; ihtiyacın yazılı bir kapsam dokümanına dökülmesi, önce en küçük çalışan sürümün (MVP) geliştirilmesi, ardından kısa döngülerle büyütülmesi demektir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bilgisayar programlarını eser sayar ve mali hakların devrinin yazılı yapılmasını şart koşar; kaynak kodu sahipliği bu yüzden sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Bu sayfada
- Ne zaman özel yazılım yaptırmak mantıklıdır?
- Yazılım projesi hangi adımlarla ilerler?
- MVP nedir, neden önce küçük başlamalı?
- Kaynak kodu kime ait olmalı?
- Hangi teknolojilerle geliştiriyoruz?
- Güvenlik ve KVKK yazılımın içinde nasıl ele alınır?
- Bakım sözleşmesinde neler olmalı?
- Hangi tür yazılımlar geliştiriyoruz?
- Sık sorulan sorular
Ne zaman özel yazılım yaptırmak mantıklıdır?
Özel yazılım pahalı bir karardır ve her işletmenin buna ihtiyacı yoktur. Hazır bir ürün işinizin yüzde 80'ini karşılıyorsa, kalan yüzde 20 için baştan yazılım yaptırmak çoğu zaman gereksizdir. Aşağıdaki durumlardan biri sizi anlatıyorsa özel yazılım ciddi bir seçenektir.
| Durum | Hazır ürünle yaşanan sorun | Özel yazılımın çözümü |
|---|---|---|
| İş akışınız sektör standardından farklı | Programı işe değil, işi programa uyduruyorsunuz | Akış sizin çalışma şeklinize göre kurulur |
| Aynı veri birden fazla yere elle giriliyor | Hata, gecikme, tutarsız stok veya fiyat | Tek veri kaynağı, sistemler arası otomatik aktarım |
| Kullanıcı başı lisans maliyeti büyüyor | Her yeni personel yeni aylık ücret | Kullanıcı sayısından bağımsız maliyet |
| Bayi, müşteri veya saha ekibi için portal gerekiyor | Hazır üründe rol ve yetki sınırlı | Her role özel ekran ve yetki |
| Rakiplerden ayrışan bir hizmet modeliniz var | Rakiple aynı araçla aynı hizmet | İş modelinizi yazılımın kendisi taşır |
Bu soruları dürüstçe cevaplamak için ilk görüşmede mevcut araçlarınızı da inceliyoruz. Bazen doğru cevap, hazır bir ürünü bir API entegrasyonuyla diğer sistemlerinize bağlamak oluyor ve bunu açıkça söylüyoruz.
Yazılım projesi hangi adımlarla ilerler?
Yazılım projelerinin en sık başarısız olma sebebi kod değil, belirsiz kapsamdır. “Bir stok programı” cümlesi iki kişi için tamamen farklı şeyler ifade eder. Bu yüzden süreç yazıyla başlar ve her aşamada çalışan bir çıktı görürsünüz.
- Keşif görüşmeleriYazılımı kullanacak kişilerle, yöneticiyle değil sadece, işi fiilen yapan çalışanla konuşuyoruz. Mevcut Excel dosyaları, formlar ve yazışmalar incelenir.
- Kapsam dokümanıKullanıcı rolleri, ekranlar, iş kuralları, raporlar ve entegrasyonlar numaralı maddeler halinde yazılır. Kapsam dışı olanlar da ayrıca listelenir.
- Tıklanabilir prototipKod yazılmadan önce ana ekranların taslağını tarayıcıda gezilebilir halde hazırlıyoruz; yanlış anlaşılmalar burada, ucuzken ortaya çıkar.
- MVP geliştirmeİşin çekirdeğini çözen en küçük sürüm geliştirilir. Amaç her şeyi değil, en çok zaman kaybettiren sorunu önce çözmektir.
- İki haftalık sprintlerHer sprint sonunda test ortamında çalışan yeni özellikleri gösteriyor, önceliği sizinle birlikte yeniden belirliyoruz.
- Kabul testi ve canlıya geçişKapsam maddeleri tek tek test edilir, eski sistemden veri aktarılır ve kullanıcı eğitimi verilir.
- Bakım ve geliştirmeGüvenlik güncellemeleri, hata düzeltmeleri ve yeni talepler bakım sözleşmesiyle devam eder.
MVP nedir, neden önce küçük başlamalı?
MVP (minimum uygulanabilir ürün), gerçek kullanıcıya verilebilecek kadar işe yarayan ama yalnız en temel özellikleri içeren ilk sürümdür. Tüm özellikleri tek seferde yaptırmak cazip görünür; oysa kullanıcılar sistemi kullanmaya başladığında önceliklerin önemli bir kısmı değişir.
- Daha erken fayda: Aylarca beklemek yerine en büyük sorunu birkaç hafta içinde çözen bir sistem kullanmaya başlarsınız.
- Daha az israf: Kimsenin kullanmayacağı raporlar ve ekranlar için ödeme yapmazsınız.
- Gerçek veriyle karar: İkinci aşamanın kapsamı tahmine değil, ilk sürümün kullanım verisine dayanır.
- Bütçe kontrolü: Proje aşamalara bölündüğü için her aşamanın sonunda devam etme veya durma kararı sizde kalır.
Örnek: Bir servis firmasının iş emri sistemi için MVP; iş emri açma, teknisyene atama, sahada fotoğrafla kapatma ve müşteriye SMS bildirimi olabilir. Stok, maliyet raporu ve müşteri portalı ikinci aşamaya kalır. Bu tür panel ve portal projelerini web uygulaması geliştirme sayfamızda örnekleriyle anlattık.
Kaynak kodu kime ait olmalı?
Türk hukukunda bilgisayar programları 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre ilim ve edebiyat eseri sayılır. Kanunun 52. maddesi, mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar. Yani “parasını ödedim, kod benim” düşüncesi, yazılı bir devir hükmü yoksa tek başına güvence değildir.
| Sözleşmede olması gereken | Neden |
|---|---|
| Kaynak kodun ve mali hakların müşteriye devri, hakların tek tek sayılması | FSEK md. 52 gereği yazılı ve ayrı ayrı gösterilmiş olmalı |
| Kodun sizin hesabınızdaki bir depoda (Git) tutulması | Yazılım firması değişse de kod elinizde kalır |
| Kullanılan açık kaynak kütüphanelerin listesi ve lisansları | Lisans yükümlülüklerini bilmeniz için |
| Kurulum ve dağıtım dokümantasyonu | Başka bir ekibin projeyi devralabilmesi için |
| Sunucu, alan adı ve üçüncü taraf hesapların sizin adınıza açılması | Erişim tek kişiye bağlı kalmasın diye |
Hangi teknolojilerle geliştiriyoruz?
Teknoloji seçimi zevk meselesi değil, projenin ömrü boyunca bakım yapılabilirliği meselesidir. Türkiye'de kolayca geliştirici bulunan, uzun destek takvimi olan ve belgelenmiş araçları tercih ediyoruz.
| Katman | Tercihimiz | Gerekçe |
|---|---|---|
| Sunucu tarafı | PHP ile Laravel | Yıllık ana sürüm, her sürüme 2 yıl güvenlik desteği; Türkiye'de geniş geliştirici havuzu |
| Arayüz | Vue veya React, basit panellerde Livewire | İhtiyaca göre; gereksiz karmaşıklıktan kaçınılır |
| Veritabanı | MySQL/MariaDB veya PostgreSQL | İlişkisel veri, güçlü yedekleme araçları |
| Altyapı | Linux sunucu, Docker, otomatik yedek | Taşınabilir ve tekrar kurulabilir ortam |
| Mobil | PWA veya gerektiğinde yerel uygulama | Çoğu iç araç için tarayıcıdan çalışan uygulama yeterli |
Sunucu kurulumu ve izleme tarafını sunucu yönetimi hizmetimizle birlikte üstlenebiliyoruz. Laravel ile yaptığımız işleri ve eski PHP projelerinin taşınmasını Laravel web yazılım sayfamızda ayrıca anlattık.
Güvenlik ve KVKK yazılımın içinde nasıl ele alınır?
Özel yazılımlar çoğu zaman müşteri, personel veya hasta gibi kişisel veriler işler. 6698 sayılı KVKK'nın 12. maddesi, veri sorumlusuna verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek için uygun güvenlik düzeyini sağlama yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülük yazılımın mimarisinde karşılanır.
- Rol bazlı yetkilendirme: her kullanıcı yalnız işi için gereken veriyi görür.
- Kritik işlemlerin kaydı: kim, neyi, ne zaman değiştirdi.
- Parolaların güçlü algoritmayla saklanması, isteğe bağlı iki adımlı doğrulama.
- Hassas alanların veritabanında şifrelenmesi.
- Otomatik yedek ve düzenli geri yükleme testi.
- Verinin hangi ülkedeki sunucuda tutulduğunun belgelenmesi; yurt dışı aktarım KVKK md. 9'a tabidir.
Bakım sözleşmesinde neler olmalı?
Yazılım teslim edildiği gün eskimeye başlar: framework ve kütüphaneler güncellenir, kullanılan PHP sürümünün desteği biter, işletmenin ihtiyacı değişir. Bakım sözleşmesi olmayan bir yazılım birkaç yıl içinde güncellenemez hale gelebilir.
- Güvenlik güncellemelerinin hangi sıklıkla yapılacağı.
- Hata bildirimi için kanal ve yanıt süreleri, kritik hata tanımı.
- Aylık dahil edilen geliştirme saati ve aşan işlerin ücretlendirilmesi.
- Yedekleme ve felaket kurtarma sorumluluğu.
- Sözleşme bitiminde kod, dokümantasyon ve erişimlerin devri.
Proje bütçesinin nasıl hesaplandığını, sabit fiyat ile saatlik çalışma arasındaki farkı ve örnek kapsamları özel yazılım fiyatları sayfasında anlattık.
Hangi tür yazılımlar geliştiriyoruz?
- Web uygulamaları ve panellerRezervasyon, iş emri, bayi portalı, CRM benzeri iç araçlar.
- Laravel projeleriYeni proje, eski PHP kodunun taşınması, devralınan projede bakım.
Merkezimiz İstanbul Pendik'te. İstanbul'daki müşterilerle keşif görüşmelerini yüz yüze yapabiliyoruz; diğer şehirlerde ve yurt dışında sprint demolarını görüntülü görüşmeyle yürütüyoruz.
Sık sorulan sorular
Yazılım yaptırmak ne kadar sürer?
Kapsama bağlıdır. Tek bir süreci çözen bir MVP genellikle birkaç haftada, çok rollü ve entegrasyonlu sistemler birkaç ayda tamamlanır. Kesin süreyi kapsam dokümanı yazıldıktan sonra veriyoruz; dokümandan önce verilen süre tahmini çoğu zaman tutmaz.
Kaynak kodunu teslim ediyor musunuz?
Evet. Kod sizin adınıza açılan bir Git deposunda geliştirilir ve mali hakların devri sözleşmede yazılı olarak yer alır. Böylece ileride başka bir ekiple çalışmak isterseniz projeyi devredebilirsiniz.
Yazılım firması İstanbul'da mı olmalı?
Şart değil. Keşif görüşmelerinin bir kısmını yüz yüze yapmak faydalıdır, ama geliştirme ve iki haftalık demolar uzaktan sorunsuz yürür. İstanbul'daysanız ilk görüşmeleri Pendik'te veya işyerinizde yapabiliyoruz.
Kapsam proje ortasında değişirse ne olur?
Değişiklik normaldir. Her sprintte öncelikleri birlikte güncelliyoruz; kapsam dokümanındaki bir maddenin yerine yenisi girebilir. Toplam işi büyüten değişiklikler ise yazılı ek teklifle onayınıza sunulur, sürpriz fatura çıkmaz.
Hazır ERP veya CRM yerine özel yazılım yaptırmak mantıklı mı?
Muhasebe ve bordro gibi mevzuata bağlı standart işler için hazır ürünler genellikle daha doğrudur. Sizi rakiplerinizden ayıran süreçler, örneğin özel fiyatlandırma veya saha operasyonu, için özel yazılım yazıp hazır sistemlere entegrasyonla bağlamak çoğu zaman en dengeli çözümdür.
Proje bittikten sonra destek veriyor musunuz?
Evet, bakım sözleşmesiyle. Güvenlik güncellemeleri, hata düzeltmeleri ve yeni geliştirmeler bu kapsamda yapılır. Bakım almak zorunlu değildir; kod ve dokümantasyon size ait olduğu için başka bir ekiple de devam edebilirsiniz.
Yazılım projesine başlamadan önce ne hazırlamalıyım?
Şu an işi nasıl yaptığınızı gösteren her şey değerlidir: kullandığınız Excel dosyaları, form örnekleri, rapor çıktıları ve sorun yaşadığınız adımların kısa bir listesi. Yazılımı kullanacak bir veya iki çalışanınızın keşif görüşmelerine katılması, kapsamı en çok netleştiren adımdır.
Projenizi konuşalım
İhtiyacınızı WhatsApp'tan kısaca yazın; kapsamı netleştirip aynı gün içinde size dönüş yapalım.
İlgili sayfalar
- Özel Yazılım Fiyatları: Bütçenizi Doğru Hesaplamanın YoluÖzel yazılımda tek bir liste fiyatı olmaz; ama fiyatın nasıl oluştuğu gayet hesaplanabilir. Maliyeti belirleyen kalemleri, fiyatlandırma mod
- Web Uygulaması Geliştirme: Tarayıcıda Çalışan İş AraçlarıKurulum gerektirmeyen, telefondan da bilgisayardan da açılan, ekibinizin ve müşterilerinizin aynı veri üzerinde çalıştığı paneller ve portal
- Laravel Web Yazılım: Sağlam PHP Projeleri ve Güvenli YükseltmeYeni bir web uygulamasını Laravel ile kuruyor, yıllar önce yazılmış PHP projelerini çalışmayı durdurmadan Laravel'e taşıyor ve desteği biten
- Linux Sunucu Yönetimi: Kurulum, Güvenlik, Yedek ve İzlemeVPS ya da fiziksel sunucunuzu sıfırdan kuruyor, güvenliğini sıkılaştırıyor, yedeklerini düzenli alıp geri yüklemeyi test ediyoruz. Güncellem
- WordPress mi Özel Yazılım mı: Projeniz İçin Hangisi Doğru?WordPress hızlı başlatır ve dünyadaki sitelerin büyük kısmında çalışır. Özel yazılım ise iş kurallarınıza birebir uyar. Doğru seçim, sitenin